สิงจิ้นจงกั๋ว | โรงงานเก่าเชิงเขาฉินหลิ่ง พลิกโฉมสู่เรื่องราวบทใหม่

ช่วงบ่ายของวันหนึ่งในฤดูร้อน แสงแดดส่องผ่านช่องว่างระหว่างใบต้นอู๋ถงลงบนกำแพงอิฐสีแดงของฐานถ่ายทำภาพยนตร์และโทรทัศน์ซีอิ่งเฟิงเหลยย้อนยุค (ต่อไปเรียกว่า “ฐานถ่ายทำ”) หญิงสาวในชุดกระโปรงลายดอกไม้กำลังยกโทรศัพท์มือถือถ่ายภาพเซลฟีเพื่อเช็กอิน ขณะที่ตัวละครประกอบฉาก (NPC) ในชุดคนงานยุคทศวรรษ 1970–1980 เดินผ่านด้านหลังของเธอ 

ภาพถ่ายทางอากาศของฐานถ่ายทำ ภาพโดยฐานถ่ายทำภาพยนตร์และโทรทัศน์ซีอิ่งเฟิงเหลยย้อนยุค 

สถานที่ยอดนิยมสำหรับการถ่ายภาพและเช็กอินในปัจจุบันแห่งนี้ เดิมคือโรงงานผลิตเครื่องมือวัดเฟิงเหลยของรัฐที่หยุดดำเนินงานมานาน 20 ปี โดยมีต้นกำเนิดจากโรงงานผลิตยุทโธปกรณ์ลับรหัส “608” ซึ่งก่อตั้งขึ้นโดยโรงงานนาฬิกาเซี่ยงไฮ้ในปี ค.ศ. 1960 (พ.ศ. 2503) และเคยผลิตเครื่องมือจับเวลาสำหรับการทดลองระเบิดปรมาณูลูกแรกของจีน ต่อมาในทศวรรษ 1970 (พ.ศ. 2513–2522) โรงงานได้เปิดตัวนาฬิกาข้อมือยี่ห้อ “แพนด้า” ซึ่งได้รับความนิยมทั่วประเทศ ก่อนหยุดการผลิตในปี ค.ศ. 2006 (พ.ศ. 2549) ส่งผลให้พื้นที่โรงงานขนาดหลายพันหมู่ถูกปล่อยทิ้งร้างจนวัชพืชขึ้นปกคลุม และไม่มีเสียงเครื่องจักรทำงานอีกต่อไป 

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567) เมื่อโรงงานผลิตเครื่องมือวัดเฟิงเหลยเริ่มโครงการปรับปรุงพื้นที่ทั้งหมด อาคารโรงงานเก่าที่มีเอกลักษณ์ตามยุคสมัยสอดคล้องกับความต้องการด้านสถานที่ถ่ายทำละครโทรทัศน์เรื่อง “ตัวเอก” จึงกลายเป็นสถานที่ถ่ายทำสำคัญของละครเรื่องนี้ ต่อมาในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2026 (พ.ศ. 2569) ฐานถ่ายทำที่ปรับปรุงใหม่ได้เริ่มทดลองเปิดดำเนินงาน และเมื่อละครได้รับความนิยม สถานที่แห่งนี้ก็กลายเป็นหนึ่งในสถานที่ถ่ายภาพและสัมผัสบรรยากาศย้อนยุคที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในเมืองซีอาน 

อย่างไรก็ตาม การปรับปรุงพื้นที่ไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากโรงงานตั้งอยู่ภายในเขตอนุรักษ์เทือกเขาฉินหลิ่ง ซึ่งมีข้อห้ามอย่างเข้มงวดเกี่ยวกับการรื้อถอนและก่อสร้างขนาดใหญ่ หู เซียงจวิน รองผู้จัดการทั่วไปของฐานถ่ายทำ กล่าวว่า “เปรียบเสมือนการต้องเต้นรำอยู่ในพื้นที่เพียงหนึ่งตารางเมตร แต่ยังต้องทำให้การแสดงออกมาน่าประทับใจ” 

บรรยากาศถนนภายในฐานถ่ายทำ ภาพโดย หลี่ อวี่เว่ย / People’s Daily Online

โครงการปรับปรุงพื้นที่ได้เปลี่ยนจากแนวคิดการใช้พื้นที่ขนาดใหญ่แบบดั้งเดิม มาเป็นการดัดแปลงทางเดินยาวและแคบของโรงงานเดิมให้เป็นอาคารรูปตัวยู (U) ส่วนโรงซ่อมเครื่องจักรเดิมได้รับการปรับปรุงเป็นสตูดิโอถ่ายทำระดับมืออาชีพ โดยฉากมากกว่าร้อยละ 60 ของละครโทรทัศน์เรื่อง “ตัวเอก” ถ่ายทำที่นี่ ขณะที่อาคารโรงงานเก่าทรงยาวและแคบถูกดัดแปลงเป็น “ศูนย์สัมผัสประสบการณ์ละครตัวเอก” และพื้นที่อื่น ๆ 

ร่องรอยสนิมบนเครื่องจักรเก่า คำขวัญบนผนัง และกรอบหน้าต่างไม้ ล้วนกลายเป็นฉากถ่ายทำที่สะท้อนบรรยากาศในอดีตได้อย่างสมจริง โครงการนี้ไม่ได้ปรับปรุงโครงสร้างครั้งใหญ่ แต่เน้นการปรับเปลี่ยนพื้นที่เพียงเล็กน้อย โดยเก็บรักษาสิ่งของดั้งเดิมที่ยังคงสะท้อนเรื่องราวในอดีตไว้ ซึ่งสร้างความประทับใจได้มากกว่าการตกแต่งใหม่ 

วันที่ 20 พฤษภาคมปีนี้ อดีตพนักงานโรงงานผลิตเครื่องมือวัดเฟิงเหลยกว่า 200 คนจากทั่วประเทศเดินทางกลับมาเยี่ยมชมสถานที่เดิม จาง ซงชิง อดีตผู้อำนวยการโรงงาน ยืนอยู่หน้าอาคารโรงงานเก่าที่เคยทำงานทั้งกลางวันและกลางคืน พร้อมรำลึกถึงช่วงเริ่มก่อตั้งโรงงานที่ต้องกินนอนอยู่ในพื้นที่ก่อสร้าง ผลิตชิ้นส่วนด้วยมือ และทำงานต่อเนื่องเพื่อให้ทันกำหนดส่งมอบ จนหลายครั้งพูดด้วยเสียงสั่นเครือ ขณะที่อดีตพนักงานวัยกว่า 70 ปีคนหนึ่งซึ่งยืนอยู่ไม่ไกล ใช้มือลูบกำแพงอิฐสีแดงพร้อมกล่าวว่า “พอเดินเข้ามาที่นี่ ก็รู้สึกเหมือนได้ย้อนกลับไปสมัยหนุ่มสาวที่ยังทำงานอยู่ ไม่คิดเลยว่าโรงงานเก่าที่ถูกทิ้งร้างจะกลับมาคึกคักได้ขนาดนี้” 

นับตั้งแต่เริ่มทดลองเปิดดำเนินงาน ฐานถ่ายทำแห่งนี้ต้อนรับนักท่องเที่ยวแล้วกว่า 170,000 คนครั้ง โดยในช่วงสุดสัปดาห์และวันหยุดเทศกาลมีนักท่องเที่ยวสูงถึงวันละ 6,000–7,000 คน ผู้รับผิดชอบศูนย์วางแผนและส่งเสริมการประชาสัมพันธ์ของฐานถ่ายทำระบุว่า ที่ผ่านมาได้ให้บริการกองถ่ายภาพยนตร์และละครโทรทัศน์แล้วกว่า 300 กองถ่าย 

นักท่องเที่ยวถ่ายภาพร่วมกับนักแสดงอุปรากรฉินเชียงภายในฐานถ่ายทำ ภาพโดย เว่ย ซิน ผู้สื่อข่าว People’s Daily Online

“การได้เดินชมอาคารโรงงานและเข้าไปอยู่ในสถานที่ที่ตัวละครเคยใช้ชีวิต ทำให้รู้สึกราวกับว่าตัวเองได้เข้าไปอยู่ในละครและกลายเป็น ‘ตัวเอก’ เสียเอง” คุณเซี่ย ชาวเมืองซีอาน กล่าว โดยเธอและสามีตั้งใจขับรถมาเยี่ยมชมและถ่ายภาพที่นี่โดยเฉพาะ 

ภายในห้องฝึกซ้อมที่มีลักษณะยาวและแคบ คุณป้าหยาง นักท่องเที่ยวคนหนึ่ง กล่าวด้วยน้ำตาคลอว่า “นักแสดงในละครทุ่มเทอย่างเต็มที่เพื่อศิลปะ ขณะที่คนรุ่นก่อนก็เคยทุ่มเททำงานในโรงงานแห่งนี้เพื่อประเทศชาติและฝ่าฟันอุปสรรคต่าง ๆ ทั้งสองฝ่ายต่างมีจิตใจที่ไม่ยอมแพ้” เธอหยุดเล็กน้อยก่อนกล่าวต่อว่า “การได้เห็นสถานที่เหล่านี้ไม่เพียงทำให้หวนรำลึกถึงความทรงจำในอดีต แต่ยังทำให้สัมผัสได้ถึงการเปลี่ยนแปลงของเมืองซีอานในแต่ละยุคสมัย” 

ห่างจากฐานถ่ายทำไปทางเหนือประมาณ 20 กิโลเมตร สวนวัฒนธรรมสือกวงกำลังเข้าสู่ช่วงเวลาที่คึกคักที่สุดของวันในยามเย็น 

เดิมพื้นที่แห่งนี้เป็นที่ตั้งของโรงงานผลิตเครื่องจักรนาฬิกาหมายเลข 1 ของรัฐ ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1968 (พ.ศ. 2511) ก่อนหยุดการผลิตในปี ค.ศ. 2005 (พ.ศ. 2548) และเคยถูกปล่อยให้กลายเป็นพื้นที่คลังสินค้าที่มีวัชพืชขึ้นปกคลุม การปรับปรุงพื้นที่ยึดหลักการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างให้น้อยที่สุดและบูรณะอาคารเก่าให้คงสภาพดั้งเดิม โดยสามารถรักษาเอกลักษณ์ทางอุตสาหกรรมเดิมไว้ได้มากกว่าร้อยละ 80 

ปัจจุบันกำแพงอิฐสีแดงเก่าที่มีร่องรอยตามกาลเวลาตั้งอยู่เคียงข้างผนังกระจกสมัยใหม่ ส่วนหอเก็บน้ำเดิมได้รับการดัดแปลงเป็นหอชมทิวทัศน์รูปแบบ “นาฬิกาทรายแห่งกาลเวลา” โดยในยามค่ำคืนจะมีการแสดงแสงไฟและลวดลายเข็มวินาทีที่เคลื่อนตัวอย่างช้า ๆ สื่อถึงการเปลี่ยนผ่านจากยุคอุตสาหกรรมสู่ยุคดิจิทัล 

สวนวัฒนธรรมสือกวง ภาพโดย สวี่ หมิง 

คุณป้าหลี่ วัย 70 ปี ย้ายจากมณฑลซานตงมาตั้งถิ่นฐานในเมืองซีอานเมื่อ 20 ปีก่อน ปัจจุบันเธอมาพบปะรับประทานอาหารและร้องเพลงกับเพื่อนร่วมถิ่นฐานที่สวนสาธารณะแห่งนี้ทุกสัปดาห์ โดยกล่าวว่า “เมื่อก่อนเวลาจะนัดพบกันต้องเดินทางไปไกล แต่ตอนนี้ออกจากบ้านไม่กี่ก้าวก็ถึงแล้ว” 

พื้นที่ประกอบธุรกิจภายในสวนวัฒนธรรมแห่งนี้ร้อยละ 98 เกิดจากการปรับปรุงอาคารโรงงานเก่า โดยอาคารโรงงานโครงสร้างเหล็กที่มีเพดานสูงกว่า 10 เมตร ถูกดัดแปลงเป็นศูนย์กีฬา ส่วนโรงงานแปรรูปเดิมได้รับการปรับปรุงเป็นโรงแรมคุณภาพสูง เหยียน เซียงชุ่ย ผู้รับผิดชอบโครงการสวนวัฒนธรรมสือกวง กล่าวว่า “การฟื้นฟูเมืองไม่ใช่การเขียนลงบนกระดาษเปล่า แต่เป็นการเขียนความฝันใหม่ลงบนกระดาษที่มีเรื่องราวอยู่แล้ว” พร้อมระบุว่า นับตั้งแต่เปิดดำเนินงาน สวนแห่งนี้มีประชาชนเดินทางมาใช้บริการเฉลี่ยมากกว่า 1 ล้านคนครั้งต่อปี 

“แผนการฟื้นฟูเมืองระยะ 5 ปี ฉบับที่ 15” กำหนดไว้อย่างชัดเจนว่า การฟื้นฟูและใช้ประโยชน์จากมรดกทางอุตสาหกรรมต้องดำเนินการ “ภายใต้เงื่อนไขการคุ้มครองคุณค่าหลักและเอกลักษณ์ดั้งเดิมอย่างเข้มงวด พร้อมนำรูปแบบธุรกิจและการใช้งานใหม่เข้ามา” โดยแนวคิดดังกล่าวกำลังเกิดผลเป็นรูปธรรมในหลายพื้นที่ของเมืองซีอาน เช่น พื้นที่ Quantum Chen ที่กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวและถ่ายภาพยามค่ำคืนยอดนิยมของกลุ่มคนรุ่นใหม่ โครงการ Chang’an Time · Xi’an Light Bulb Factory ที่มีอัตราการเช่าพื้นที่เชิงพาณิชย์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และชุมชนที่ตั้งของโรงงาน Jihua 3511 ซึ่งได้รับคัดเลือกให้อยู่ใน “ชุดกรณีตัวอย่างเขตบริการอำนวยความสะดวกในการดำรงชีวิตภายในระยะ 15 นาทีของเมือง” โดยกระทรวงพาณิชย์จีน 

การฟื้นฟูและใช้ประโยชน์จากมรดกทางอุตสาหกรรม คือการเปลี่ยนสถานที่เหล่านี้จาก “โบราณสถานทางประวัติศาสตร์ที่มีไว้ให้ชม” ให้กลายเป็น “พื้นที่ในชีวิตประจำวันที่ประชาชนสามารถเข้ามามีส่วนร่วม” และเปลี่ยนจาก “ภาระของเมือง” ให้เป็น “แหล่งทรัพยากรทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่า” อาคารโรงงานเก่าที่เคยเต็มไปด้วยสนิมกำลังได้รับการพัฒนาให้มีบทบาทใหม่ในรูปแบบที่แตกต่างกัน แม้อาคารเหล่านี้จะไม่สามารถบอกเล่าเรื่องราวด้วยตัวเองได้ แต่ยังคงถ่ายทอดประวัติศาสตร์การทำงานหนักและความมุ่งมั่นของคนรุ่นก่อนให้แก่ผู้ที่เดินทางมาเยี่ยมชม  

(ผู้สื่อข่าว People’s Daily Online หม่า เซิ่งหนาน, เติ้ง หนาน, เว่ย ซิน, หลี่ อวี่เว่ย) 

(บรรณาธิการ: ไป๋ เกอ, เติ้ง หนาน) ที่มา People’s Daily Online